पाणीटंचाईवर मात करून शाश्वत उपजीविकेचा मार्ग

तुळशी गावाचा इतिहास हा केवळ संघर्षाचा नाही, तर संकटांवर मात करून नवीन संधी निर्माण करण्याचा आहे. नैसर्गिक परिस्थितीमुळे अनेक वर्षे तुळशी गावाला तीव्र पाणीटंचाईचा सामना करावा लागला. शेतीवर अवलंबून असलेल्या ग्रामस्थांसाठी हे मोठे आव्हान होते.

मात्र या अडचणींवर खचून न जाता, गावकऱ्यांनी एकत्र येऊन पर्यायी उपजीविकेचे मार्ग शोधले. पाण्याचा मर्यादित वापर करून दुग्धव्यवसाय (दूध उत्पादन) हा एक विश्वासार्ह उत्पन्नाचा स्रोत म्हणून विकसित करण्यात आला. सामूहिक प्रयत्नांमुळे दूध संकलन, विक्री व वाहतूक व्यवस्था सक्षम झाली आणि अनेक कुटुंबांना नियमित उत्पन्न मिळू लागले.

यासोबतच आधुनिक शेती पद्धतींचा अवलंब करत द्राक्ष शेतीकडे ग्रामस्थांचा कल वाढला. ठिबक सिंचन, शास्त्रीय खत व्यवस्थापन आणि बाजारपेठेची योग्य जोड यामुळे तुळशी गावाने दर्जेदार द्राक्ष उत्पादनात आपली वेगळी ओळख निर्माण केली.

आज तुळशी गाव हे पाणीटंचाई असूनही कष्ट, नियोजन आणि एकजुटीच्या बळावर स्वयंपूर्णतेकडे वाटचाल करणारे प्रगतीशील गाव म्हणून ओळखले जाते.

- ग्रामस्थांचे सामूहिक अनुभव